روستای گراچقا همدان ، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان همدان در استان همدان می باشد .روستای گراچقا در پنج کیلومتری شمال شهر همدان واقع است و دارای ۲۱۰۵۴۶ نفر سکنه می باشد. مهمترین فعالیت اقتصادی این روستا در صنعت چوب است که دارای کارگاه های چوب زیاد و متنوعی می باشد.
این روستا دارای پیشینه تاریخی چند صد ساله است.بنابر شواهد ابتدا این روستا در کنار رودخانه برپا شده بود که به مرور مردم با کوچ بسمت قسمت فعلی که به اتوبان همدان – تهران نزدیک می باشد روستای جدید را بنا کردنند و از بافت قدیمی جز خرابه های باقی نمانده است.

وجه تسمیه این روستا مشخص نیست ولی ممکن است از کلمه قره چای یا قره چایه گرفته شده باشد. گراچقا در فرهنگ پهلوی به معنای مغاک , دخمه , سوراخ جانوران و یا به طور کلی دخمه گوران است و احتمالا گراچقا متعلق به دوران بهرام گور ساسانی است که شکارچی گور بود و احتمالا در دخمه کوه گراچقا و در چندین محل دیگر در نزدیک همدان که آنها نیز گراچقا نامیده می شدند گوران را شکار می کرده است.
از موارد دیگر معنایی ذکر شده برای معنای این روستا میتوان معنای تپه ای برای گرا و یا محلی بصورت تپه در نظر گرفت. ( چقا یا چغا در زبان کردی بمعنای تپه است.) وجودیت تپه ای موسوم به تپه درازه ( ایجاد شده بصورت دستی) یا تپه ای باستانی بنام تپه عشقعلی احتمال این قرابت نامی را بیشتر مینمایند.
این روستا در دهستان هگمتانه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۲۲۹۹ نفر (۷۲۵خانوار) بودهاست.
روستای سنگستان در ۴ کیلومتری شهر همدان قرار دارد. سنگستان در فرهنگ لغت «اسدی» به معنای سنگلاخ یا زمینی پر از سنگ و همچنین در فرهنگ لغت «عمید» از زمینی که سنگ بسیار در آن است یاد شده و «ناظمالاطباء» هم سنگستان را زمین و یا جایی که انبوه سنگ دارد یاد میکند.همچنین به قول قدیمیها قبل از آنکه روستای سنگستان در محل فعلی بنا شود در کنار رودخانه و محلی سنگلاخ ساخته شده و اکنون که به سمت فضای مصفا و سرسبز دشتهای حاصلخیز اطراف روستا توسعه یافته شاید فرصت تغییر نام آن به گلستان هم باشد.

اما همچنان اهالی روستا را با نام قدیمی که برگرفته از نخستین محل تشکیل روستاست، میشناسند.سرسبزی روستا هم از رود آبشینه نشات دارد و باغهای روستا هم به یمن چاهها و چشمهها به زندگی و باروری خود ادامه میدهند.براساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن جمعیت روستای سنگستان همدان یک هزار و ۱۹۵ نفر و متشکل از ۳۹۵ خانوار بوده است. روستای سنگستان همدان در بخش مرکزی شهرستان همدان، هممرز با روستاهای تفریجان است.

بر اساس یافتههای تاریخی شاید ۲ هزار سال قدمت سکونت انسانی را داشته است. روستایی که معیشت غالب اهالی را باغداری و پرورش و تولید باغهای گردو، زردآلو، گیلاس، و آلو، آلبالو و غیره تشکیل میدهد و کنار آن دامداری هم دارند و در دهههای اخیر به دلیل فاصله کم روستا با شهر برخی از جوانان به فعالیت شغلی دیگری هم در شهر مشغول شدند.
مردم روستا همه به دین اسلام گرویده شیعه مذهب بوده و ارادت خاص به ائمه معصوم به خصوص سرور و سالار جوانان بهشت امام حسین (ع) دارند و اهالی به زبان فارسی با لهجه بومی صحبت میکنند البته اندکی هم از اهالی روستای مرادبلاغی به روستای سنگستان مهاجرت و در روستا ساکن هستند که به زبان ترکی تکلم میکنند. سرسبزی باغها و دشتهای روستا هم گردشگر شیفته و عاشق طبیعتی را ساعتها مجذوب خود می کند و میتواند از زیبایی سبزگون روستا؛ که بزرگ نقاش طبیعت خدای متعال خلق کرده در کنار رنگارنگی باغهای میوه؛ ثمره تلاش اهالی لذت ببرند و چشم دل سیر کند.

ساخت سد اکباتان و طرح توسعهای که شهرداری همدان در سالهای اخیر برای ایجاد پارک جنگلی ۴۰۲ هکتاری در اطراف سد دارد و در مرحله نخست هم ۲۵۰ هکتار زمین جنگلی را برای ساخت پارک جنگلی از منابع طبیعی استان تحویل گرفته است، زمینه رونق حضور گردشگران را در فضای مصنوعی سد اکباتان فراهم کرده است.
گردشگران باید برای رسیدن به سد از مجاورت روستای سنگستان عبور کنند که اهالی میتوانند با شکلگیری پارک جنگلی و کمپینگها، نیازهای گردشگران را در فصل سفر در پارک جنگلی تامین کنند. اینطوری افزون بر معیشت باغداری و دامداری زمینه معیشت دیگری هم برای اهالی روستاهای همجوار با سد اکباتان فراهم میشود. بر اساس آمار تقریبی سالانه حدود ۳۰۰ هزار نفر سالانه در فصل سفر از این سد بازدید دارند.
روستای سنگستان محل رشد و نمو شهید بازر هستهای مصطفی احمدی روشن و شهدای دیگر همچون تیموری، عباسی، رضوانیان وقرهباغی است. ۵۰۰ سال قدمت روستا را هم شاید بتوان از قلعه اربابی موجود و مکانی معروف و مشهور به «املیلا» که منصوب به«دختر موسیبن جعفر» است تخمین زد. قلعه اربابی روستا به «علی صارم السلطنه» تعلق دارد که یکی از جاذبههای تاریخی روستا است. در سالهای اخیر با توجه به ایجاد زمینه گردشگری داشتن روستا بنیاد مسکن استان هم برای بهسازی فضای روستا اقدام کرده است.

مدیرکل بنیاد مسکن استان همدان درباره بهسازی روستای سنگستان اظهار داشت: طرح هادی روستا سال ۸۸ شروع و اجرا و همچنین ۱۱۴ واحد روستایی هم مقامسازی شده است. ۳۲۵ جلد سند روستایی هم برای واحدهای روستای صادر شده است. برای تفریح و بازیکودکان هم ۲ هزار و ۴۰۰ مترمربع فضای بوستان روستا بهسازی شده است.
برای بهسازی فضای گردشگری روستای سنگستان همدان ۲ هزار و ۶۰۰ متر جدولگذاری داشتیم و افزون بر آن هم ۱۲ هزار ۵۰۰ مترمربع زیرسازی و آسفالتریزی معابر را اجرا کردیم و ۳ هزار و ۲۰۰ مترمربع هم پیادهروسازی به مصالح سنگی و بتونی برای تسهیل تردد اهالی اجرا شده است. فضاسازی روستای در روستاهای گردشگری اهمیت ویژهای در جذب گردشگری دارد که بنیاد مسکن با آگاهی از این موضوع در کنار بهسازی معابر و فضای بازی کودکان به روشنای معابر روستا هم توجه کرده و چراغهای روشنایی در روستا نصب کرده است. همچنین فضای سبز نواری حدود ۲۰۰ متر در اطراف معبر ساخته شد تا نقش موثر فضایسازی بافت روستا دوچندان دیده شود.
بنیاد مسکن با بهسازی روستاها افزون بر ایجاد زمینه رونق گردشگری در روستاهای گردشگری به دنبال تامین محل بهسازی شده برای اهالی است تا از پس آن پایداری اشتغال و تولید هم در روستاها افزایش یابد.
روستای فراشاه یا اسلامیه تفت در ناحیه ای دره ای واقع شده که به علت قدمت طولانی خود، دارای آثار تاریخی و مذهبی فراوانی است. روستای اسلامیه ترکیب معماری کویر و کوهپایه است که از شمال به کوه انجیرایی، از جنوب به کوه سهراب، از شرق به کوه گلو بادام و از غرب به کوه عقاب محدود می گردد.
کوچه باغ های سرسبز اسلامیه با سنگفرش های زیبا، مفروش شده که با قدم زنی در آن، یک ظهر گرم تابستانی را به روزی با نشاط و خاطره انگیز تبدیل می کند.
این روستا در کنار جاذبه های فراوان خود، به یک قطب تجاری تفت تبدیل شده و ارائه دهنده بیشترین خدمات رفاهی به مسافران و رهگذران می باشد و هرروز بر واحد های خدماتی و تجاری آن افزوده می شود.
ویژگی جغرافیایی
روستای اسلامیه در دره ای عریض در سی کیلومتری جنوب غربی مرکز استان یزد و ده کیلومتری شهرستان تفت، در دامنه شمالی شیرکوه و در مجاورت کوه معروف عقاب کوه به صورت روستایی خطی در امتداد محور یزدـ شیراز واقع گردیده است. متوسط ارتفاع آن از سطح دریا ۱۷۵۰ متر و عمق آبهای زیر زمینی آن ۴۰ متر می باشد.
صنایع دستی
صنعت دستی زنان روستای فراشاه، کرباس بافی است که به فروش نیز گذاشته می شود.
آداب و رسوم
نخل گردانی ایام محرم، روضه خوانی های ویژه، پرسه زنی روز تاسوعا، مراسم ویژه «چند چین» و ...
جاذبه های گردشگری روستای فراشاه (اسلامیه)
اسلامیه از آبادی های قدیمی استان یزد ؛ دارای آثار تاریخی همچون ۴ مسجد و ۲ حسینیه، قدمگاه امام رضا (علیه السلام)، کوه عقاب، غار، چنار کهنسال ۱۵۰۰ ساله، آسیاب های آبی، آب انبارها، قنات های کهن است که به همراه خانه ها و زورخانه های قدیمی در بافت تاریخی زیبای روستا، دیدنی هستند.
قدمگاه امام رضا تفت
زیارتگاه قدمگاه اسلامیه تفت در تاریخ ۵۱۲ هـ. ق و به دستور «گرشاسب بن علی» از امرای دیلمی ساخته شده که به مسجد مشهد علی ابن موسی الرضا معروف بوده و اینک با نام مسجد جامع فراشاه شناخته می شود. سبک معماری سازه قدمگاه مرتضی علی تفت، به شکل چهارضلعی با ارتفاع ۳ متر است که یک گنبد آجری نیز بر روی آن قرار گرفته است. چند حجره و دیوار قدیمی، یک کتیبه سنگی زیبا در محراب زیارتگاه به همراه یادگارهای دست نوشته با مرکب سیاه بر دیوارهای مسجد نشان از قدمت آن دارد و به قرون ۶ و ۷ هـ. ق منسوب می شود.
قدمگاه اسلامیه تفت با شماره ثبتی ۱۰۹۴ در آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عقاب کوه
عقاب کوه تفت از دیدنی های شهرستان تفت است که در ۱/۵ کیلومتری غرب روستای فراشاه قرار گرفته است.
چشمه تامهر تفت
چشمه تامهر؛ چشمه ای از بهار تا مهر است که در تابستان، محلی خنک و پُرآب برای استراحت بسیاری از مردم یزد است و در روزهای تعطیل، بیشترین بازدید کننده را دارد.
شیرکوه کوچک
شیرکوه کوچک، رشته کوهی کشیده شده از غرب به شرق شیرکوه می باشد که عمدتا در زمستان پوشیده از برف و در بهار و تابستان دارای آب بوده و در تمام فصول سال برای کوهنوردی مناسب است.
غار اسلامیه تفت
غار اسلامیه در دامنه ارتفاعات شیرکوه واقع شده که عرض و ارتفاع آن ۲۰ متر است و بقایایی از یک قلعه قدیمی را نیز در داخل خود حفظ کرده است. این قلعه دارای ۷ دیوار خشت و کاهگلی به ارتفاع ۱۲ سانتیمتر می باشد و قدمت آن به دوره اشکانیان می رسد.
باغ های اسلامیه تفت
باغ های اسلامیه بسیار سرسبز و زیبا هستند که اغلب به روش های سنتی نگهداری شده و علاوه بر درختان و محصولات معمول کشاورزی، گیاهان خودرو نظیر شاتره، رناس، نعنا، شیرین بیان، گل ختمی، گل خواصیر و ...نیز بخود دارد که ساکنان روستای اسلامیه از این گیاهان، عرقیات گیاهی و دارویی تولید و عرضه می کنند.
چنار اسلامیه
چنار اسلامیه به عنوان یکی از چهار میراث طبیعی شهرستان تفت به شمار می رود که در تاریخ ۲۵ آبان ۱۳۸۸ با شماره ۶۸ در فهرست آثار طبیعی به ثبت رسیده است. این چنار قدمتی ۱۵۰۰ ساله دارد و دارای بلندی ۱۴ متر و قطری حدود ۲۲ متر است. داخل تنه چنار توخالی و در قدیم به عنوان یک مغازه دباغی مورد استفاده قرار گرفته است. چنار اسلامیه هم اکنون در کنار جاده اصلی قرار گرفته است.
تغییر گرایش و رویه ها مسافرت در تعطیلات تابستانی در 100 سال اخیر
صد سال گرایش و روندهای مسافرت
راه های گوناگونی برای مسافرت موجود هست٬ اما خیلی از این نوع تعطیلات و مسافرت ها که امروزه با آنها آشنا هستیم یک دهه قبل یا شاید چند دهه قبل وجود نداشتند. انواع تعطیلات و روش های مسافرت ساخته طرز فکر و یا روحیه مسافران یک عصر و یا دوره بوده است. با مطالعه این مقاله شما با چندین گرایش و نوع مسافرت در صد سال اخیر آشنا خواهید شد.
سالهای ۱۹۱۰ الی ۱۹۱۹ - تفرج در طبیعت
بین این سالها پارک های ملی قبل از اینکه به عنوان پارک ملی به رسمیت شناخته بشوند ساکنان شهرها به صورت گروه گروه از آنها در دوران تابستان بازدید میکردند. با توجه به کمبود وسایل نقلیه شخصی٬ بیشتر مسافرت های دور توسط راه آهن و کشتی های بخار انجام میشد که به همین دلیل بیشتر گردشگران به اجبار پارک های و طبیعت گردی در اطراف خانه های خود را ترجیح می دادند. یکی دیگر از فعالیت های روزمره گردشگران کرایه ماشین با راننده (بیشتر اوقات) در اطراف ایستگاه های راه آهن برای رانندگی در طول مسیرهای خوش منظر بود.
بعد از شروع جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۴ سفرهای قاره اروپا به شدت کاهش یافت و بیشتر مسافران آمریکایی باقی مانده دهه ۱۹۱۰ را در آمریکای شمالی گذراندند.
دهه ۱۹۲۰ - فرار از ممنوعیت الکل
اروپا مقصد گردشگری محبوب در دهه ۱۹۲۰ بود. هزاران آمریکایی که دوران سربازی و یا صلیب سرخ خود را در زمان جنگ جهانی اول در اروپا گذرانده بودند این بار متعاقبا برای بازدید از اروپا به عنوان گردشگر آمده بودند. قوانین اصلاح شده در زمینه مهاجرت٬ مهاجرت آسان از دنیای قدیم (اروپا٬ آسیا٬ آفریقا) به آمریکا را سخت تر کرد. در این راستا شرکت های کشتی سازی سالن های بزرگ کشتی های خود را به بخش های کوچک تر تقسیم کردند تا از آنها به عنوان کابین های استراحت و خواب برای گردشگران آمریکایی طبقه متوسط جامعه با قیمت و امکانات مناسب جایگزین نمایند تا جامعه گسترده تری از آمریکایی های اهل سفر و لاکچری توان مسافرت به اروپا را داشته باشند.
ممنوعیت مصرف الکل در این دوران از تاریخ در آمریکا یکی دیگر از دلایل سفر آمریکایی ها به کشورهای که مصرف الکل در آنها آزاد بود را افزایش داد٬ کشورهای محبوب آمریکایی ها به این دلیل کانادا٬ مکزیک٬ کوبا و کشورهای اروپایی بودند.
چنانچه کشتی مسافرتی جزو دارایی شرکت آمریکایی نبود به محض اینکه کشتی از آبهای آمریکا خارج میشد بخش نوشیدنی های الکلی در کشتی برای مصرف مسافران باز میشد. حتی بعضی از کشتی های کروز سفرهای یک و یا دو روزه برای مصرف الکل در کشتی را به مسافران خود ارائه میدادند و به محض اینکه کشتی از محدوده ۶ مایلی (حدود ۱۰ کیلومتر) سواحل آمریکا دور میشد بخش نوشیدنی های الکلی کشتی برای مصرف مسافران باز میشد.
دهه ۱۹۳۰ - گردشگری مدرن
رکود اقتصادی بزرگ و تغییر دیدگاه دولت ها به ارزش های صنعت گردشگری باعث گرایش نوین گردشگری در دهه ۱۹۳۰ میلادی شد. که می توان معرفی هئیت گردشگری دولت که مسولئیت معرفی مکان های گردشگری آمریکا را به عهده داشت نام برد. فرانسه یکی از کشورهای پیشرو در این زمینه بود که سرمایه گذاری های زیادی را در روزنامه های آمریکایی برای جذب گردشگر به فرانسه میکرد. اتحاد جماهیر شوروی تازه تاسیس نیز با تاسیس دفتر گردشگری شروع به طراحی و فروش تورهای ارزان قیمت به شوروی را با کمک نویسندگان آمریکایی (که البته با کمونیسم همدل بودند) هدایت کرد٬ لانگستون هیوز و جان اسپیواک از جمله این نویسندگان بودند.
اجاره فصلی خانه های کرایه ای در مقاصد گردشگری کنار سواحل٬ دریاچه ها٬ رودخانه ها و مناطق محلی روستایی برخلاف شرایط بد اقتصادی در این دهه به شدت افزایش یافت. در حالی که خیلی از آمریکایی ها به خاطر شرایط اقتصادی جاذبه های گردشگری هیجان انگیز را به این نوع مسافرت ها که معمولا از خانه و محل زندگیشان کمتر از یک روز رانندگی فاصله نداشت جایگزین کردند. معمولا در این نوع مسافرت های مرد خانه٬ همسر و بچه های خود را به این نوع خانه های ویلایی و اقامتگاهی برای آن فصل می فرستاد و خود نیز در آخر هفته ها به آنها ملحق می شد. سفرهای دریایی با کشتی های کروز نیز در دهه ۱۹۳۰ میلادی روایج پیدا کردند.
دهه ۱۹۴۰ - گردشگری در دوران جنگ
بسیار باورنکردنی هست که با وجود شروع جنگ جهانی دوم هنوز مسافرت به اروپا کماکان بین گردشگران آمریکایی محبوب بود تا اینکه در دسامبر ۱۹۴۱ آمریکا نیز وارد جنگ شد. با این وجود هنوز مسافران ماجراجو و سرسخت پولدار کماکان سفرهای خود را به اسپانیا و پرتقال بی طرف در جنگ جهانی دوم ادامه دادند.
در آمریکای شمالی مسافران با دشواری هایی روبرو شدن. خطوط هوایی ناوگان خود را برای استفاده نظامی لازم داشتند٬ لاستیک و بنزین جیره بندی شدند و ترافیک نظامی در قطارهای شلوغ اولویت پیدا کرد. زیردریایی های آلمان آب های ساحلی ایالات متحده را تحت کنترل خود داشتند و به طور موقت تردد مسافر به برمودا و کارائیب را محدود کردند.
دهه ۱۹۵۰ - مسافرت های جاده ای آمریکا
در دهه ۱۹۵۰ گردشگری داخلی برای بسیاری از آمریکایی های جزو الویت های اول بود. خیلی از آمریکایی ها پارک های ملی کشورشان نظیر پارک ملی یلواستون٬ پارک ملی گرند کنیون و پارک ملی زایان را با ماشین های شخصی خود کاوش کردند. بزرگراه های بسیاری از سال ۱۹۲۰ به بعد شهرهای مهم و اصلی آمریکا رو بهم وصل کردند که در طول این دهه ها متل ها و غذاخوری های بین راهی نیز به طور گسترده در این مسیرهای افزایش پیدا کردند. همه این عوامل به همراه تصویب ساخت بزرگراه های و اتصال تمام ایلات آمریکا به یکدیگر در سال ۱۹۵۶ عاملی برای گسترش گردشگری داخلی آمریکا شدند.
دهه ۱۹۶۰ - جت ست (jet set)
سفرهای هوایی از آغاز مسافرتهای هوایی از دهه ۱۹۲۰ تا دهه ۱۹۶۰ همیشه به صورت پیوسته رشد کرده بود ولی با معرفی هواپیماهای جت در سال ۱۹۵۸ سفرهای هوایی بسیار سریع و مقرون به صرفه تر برای مسافران شد. مقاصد گردشگری همچون هاوایی که از بیشتر نقاط کشور فاصله یک روزه و یا بیشتر داشت با معرفی این هواپیما های جت طی چند ساعت برای مسافران قابل دسترس شد که این امر چنین مقاصدی را جزو مقاصد آخرهفته های طولانی امکان پذیر کرد.
اصطلاحاتی مانند jet age و jet set وارد واژگان سفر شد و تا پایان دهه٬ بیشتر مسافران هوایی با هواپیماهای جت پرواز کردند.
دهه ۱۹۷۰ - کشتی های کروز
کشتی های کروز حدود ۵۰ سال بود که ارائه خدمات خود را در زمینه گردشگری شروع کرده بودند ولی محبوبیت کشتی های کروز بعد از سریال "عشق کشتی" شروع شد. کنجکاویی نسل های جوان آمریکایی برای سفرهای دریایی از این دهه شروع شد. کشف لذت های غذا خوردن در ناهار خوری های خوب در اتاق های پذیرایی پیجیده٬ بوفه های باز شبانه در کنار استخر٬ و تجربه سفر چند روزه به یک مقصد شگفت انگیز٬ سفرهای دریایی را از هر زمان دیگری در مسیر رشد قرار داد.
دهه ۱۹۸۰ - آل اینکلوسیو
هتلهای آل اینکلوسیو یک نوع دیگری از خدمات گردشگری بود که در این دهه برای اولین بار معرفی شد. این نوع خدمات گردشگری برای گروهای در اروپا و جزایر کارائیب برای سالها موجود بود ولی در دهه ۸۰ بود که به خاطر محبوبیت این نوع خدمات در جزایر کارائیب٬ خدمات آل اینکلوسیو جهانی شد.
دهه ۱۹۹۰ - تعطیلات خانوادگی
دهه جدید سفرهای گردشگری به سفرهای خانوادگی گسترده شد. دیگر بازنشستگان تنهایی به سفر نمی رفتند بلکه فرزندان و نوه های خود را نیز بهمراه خود به تعطیلات می بردند. این سفرهای خانوادگی که در آن سنین متفاوت با هم در حال سفر بودند باعث شد که تورهای زمینی٬ دریایی٬ پارک ها تفریحی و آژانس های گردشگری خدمات خود را متناسب با نیازهای گروهای سنی متفاوت تامین کنند.
دهه ۲۰۰۰ - اکوتوریسم
با ورود به هزاره جدید٬ بحث های گردشگری بیشتر مربوط به نگرانی از تاثیرات سفر بر روی کره زمین شروع شد. مسافران ماجراجو شروع به اجرای اصول “ هیچ ردی بجا نگذارید” کردند. اپراتورهای مسافرتی با افزایش سالانه مسافران شروع به بررسی چگونگی انجام فعالیت های گردشگری سبز و کاهش انتشار کربن کردند. گفتگوهای مربوط به تاثیر محیط زیست و گردشگری پایدار هنوز در این صنعت داغ است.
دهه ۲۰۱۰ - گردشگری و شبکه های اجتماعی
با افزایش روز افزون کاربران شبکه های اجتماعی مخصوصا اینستاگرام٬ چنانچه تصاویر سفرهای خود را در این شبکه به اشتراک نگذارید تنها میتوان این چنین معنی کرد: آیا واقعا به سفر رفتید؟
با روند رو به رشد این شبکه ها سفرهای گردشگری نیز از اشتراک های گذاشته شده در این شبکه های اجتماعی الهام گرفته می شود و بیشتر مسافران مقصد های گردشگری خود را از دوستان و افرادی که آنها را دنبال می کنند الهام گرفته و انتخاب میکنند.
منبع:
travelpulse.com